लहान–१२ मा टोल–टोल पुग्यो स्वच्छताको सन्देश, सुरक्षित शौचालय र फोहोर व्यवस्थापनमा जोड

सिराहा, लहान — सरसफाइलाई दैनिक व्यवहारसँग जोड्दै सुरक्षित शौचालयको प्रयोग र फोहोरको उचित व्यवस्थापनबारे समुदायमा जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले लहान नगरपालिका–१२ मा जनचेतनामूलक कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।

लहान नगरपालिकाले सञ्चालन गर्दै आएको ‘घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान’ अन्तर्गत जतियाही टोलमा आयोजित कार्यक्रममा वडा नं. १२ का विभिन्न टोललाई समेटेर सरसफाइ र्‍याली, सडक नाटक तथा सरसफाइसम्बन्धी गतिविधि सञ्चालन गरिएको हो।

कार्यक्रममा रामटोल, सदाय टोल, चौधरी टोल र दनुवार टोल लगायतका क्षेत्रमा सचेतनामूलक र्‍याली निकालिएको थियो। र्‍यालीमा स्थानीय बासिन्दा, जनप्रतिनिधि तथा विभिन्न सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए।

र्‍यालीका क्रममा सहभागीहरूले सुरक्षित शौचालयको प्रयोग, व्यक्तिगत स्वच्छता, नियमित सरसफाइ, फोहोरको उचित व्यवस्थापन तथा वातावरण संरक्षणसम्बन्धी सन्देश स्थानीय समुदायसम्म पुर्‍याएका थिए।

र्‍यालीसँगै सरसफाइ

‘सरसफाइ तथा शौचालय निर्माण अभियान सफल पारौँ’ भन्ने सन्देशसहित निकालिएको र्‍याली केवल जनचेतना फैलाउने गतिविधिमा सीमित रहेन। सहभागीहरूले सडक, सार्वजनिक स्थल तथा टोलका विभिन्न स्थानमा सरसफाइसमेत गरेका थिए।

सार्वजनिक स्थानमा फोहोर नफाल्ने, फोहोरलाई उचित स्थानमा व्यवस्थापन गर्ने तथा आफ्नो घर वरपरको वातावरण सफा राख्ने विषयमा सहभागीहरूले स्थानीयलाई सचेत गराएका थिए।

कार्यक्रममा सरसफाइ घरबाट सुरु भएर टोल र समुदाय हुँदै नगरको समग्र स्वच्छतासँग जोडिने भएकाले प्रत्येक परिवारले आफ्नो तहबाट जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।

सडक नाटकबाट व्यवहार परिवर्तनको सन्देश

कार्यक्रममा जनचेतनामूलक सडक नाटकसमेत प्रस्तुत गरिएको थियो। सरसफाइ, सुरक्षित शौचालय र व्यक्तिगत स्वच्छतासँग सम्बन्धित विषयलाई स्थानीय समुदायले सहज रूपमा बुझ्ने गरी नाटकमार्फत प्रस्तुत गरिएको थियो।

सामान्यतया औपचारिक रूपमा दिइने सरसफाइसम्बन्धी सन्देशलाई मनोरञ्जनात्मक तथा संवादात्मक शैलीमा प्रस्तुत गर्दा समुदायको ध्यान आकर्षित गर्न सहज हुने आयोजकको अपेक्षा थियो।

सडक नाटकमार्फत सुरक्षित शौचालयको प्रयोग नगर्दा तथा फोहोरको उचित व्यवस्थापन नगर्दा समुदायको स्वच्छता र वातावरणमा पर्ने असरबारे समेत सन्देश दिइएको थियो।

सरसफाइलाई अभियानभन्दा संस्कार बनाउनुपर्नेमा जोड

कार्यक्रममा सहभागीहरूले सरसफाइलाई केवल अभियान वा कार्यक्रमको दिन गरिने कामका रूपमा लिन नहुने बताएका थिए।

घर, विद्यालय, कार्यस्थल तथा सार्वजनिक स्थानमा नियमित रूपमा सरसफाइ गर्ने बानी विकास गर्न सके मात्र स्वच्छ र स्वस्थ समुदाय निर्माण गर्न सकिने उनीहरूको भनाइ थियो।

सुरक्षित शौचालय निर्माणसँगै त्यसको नियमित प्रयोग र सरसफाइमा पनि ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिइएको थियो। त्यस्तै, घरबाट निस्कने फोहोरलाई जथाभावी फाल्नुको सट्टा उचित व्यवस्थापन गर्नुपर्ने सन्देशसमेत दिइएको थियो।

कार्यक्रममा खुला दिसामुक्त, सफा, स्वच्छ तथा स्वस्थ समुदाय निर्माणका लागि स्थानीय सरकार र समुदायबीच सहकार्य आवश्यक रहेको बताइएको थियो।

वडा र सरोकारवालाको सहभागिता

वडा नं. १२ का वडा अध्यक्ष बद्री नारायण चौधरीको नेतृत्व तथा WASH Unit संयोजक महेश्वरी चौधरीको समन्वयमा कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो।

कार्यक्रममा T-WASH CC का पदाधिकारी तथा सदस्य, वडा सदस्य, स्थानीय बासिन्दा तथा SOS बालग्रामका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता थियो।

कार्यक्रममा सहभागी विभिन्न पक्षले स्थानीयस्तरमा सरसफाइसम्बन्धी चेतना बढाउन समुदायको प्रत्यक्ष सहभागितालाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।

स्थानीय समुदाय आफैं अभियानमा सहभागी हुँदा सरसफाइसम्बन्धी सन्देश प्रभावकारी रूपमा फैलिनुका साथै त्यसलाई व्यवहारमा लागू गर्न पनि सहज हुने उनीहरूको भनाइ थियो।

२४ वटै वडामा अभियान

लहान नगरपालिकाले ‘घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान’ अन्तर्गत नगरका २४ वटै वडामा सरसफाइ तथा स्वच्छतासम्बन्धी जनचेतनामूलक गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएको छ।

अभियानमार्फत सुरक्षित शौचालयको प्रयोग, व्यक्तिगत स्वच्छता, फोहोरको उचित व्यवस्थापन तथा वातावरण संरक्षणका विषयमा समुदायलाई सचेत गराउने लक्ष्य राखिएको नगरपालिकाले जनाएको छ।

WASH Unit संयोजक महेश्वरी चौधरीले समुदायमा सरसफाइ तथा स्वच्छताप्रति सकारात्मक सोच विकास गर्न यस्ता कार्यक्रमले सहयोग गर्ने बताइन्।

उनले स्वच्छता अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन नागरिकको निरन्तर सहभागिता आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै आगामी दिनमा पनि समुदाय केन्द्रित कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइने बताइन्।

उनका अनुसार स्वच्छ, सफा र स्वस्थ लहान निर्माण केवल अभियान सञ्चालन गरेर सम्भव नभई प्रत्येक घर र नागरिकको व्यवहारमा स्वच्छताको अभ्यास विकास भएपछि मात्र सम्भव हुनेछ।

नगरपालिकाले समुदाय, जनप्रतिनिधि, सामाजिक संस्था तथा अन्य सरोकारवाला निकायसँगको सहकार्यलाई निरन्तरता दिँदै सरसफाइ र स्वच्छतासम्बन्धी जनचेतना अभिवृद्धिका कार्यक्रमलाई थप विस्तार गर्ने जनाएको छ।