भाइटीकाको उत्तम साइत बिहान ११:३९ बजे, तिहार कात्तिक १ देखि ६ गतेसम्म

काठमाडौं, कात्तिक १० — यस वर्षको भाइटीकाको उत्तम साइत कात्तिक ६ गते बिहीबार बिहान ११:३९ बजे रहेको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ। समितिका अनुसार शास्त्रीय विधिअनुसार टीका मध्याह्नकालमा लगाउन उपयुक्त हुन्छ।

समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालका अनुसार, साइतमै टीका लगाउन चाहनेका लागि धनु लग्न, कन्या नवमांश, चर बेला, अभिजित् योग र विजय मुहूर्त रहेको छ। समितिका अर्का सदस्य प्रा. देवमणि भट्टराईले भने, “राज्य सञ्चालकहरूले साइतमै टीका लगाउनु उचित हुन्छ। सर्वसाधारणका लागि भने मध्याह्नकालमा टीका लगाउन कुनै बाधा छैन।”

पाँच दिन लामो तिहारको सुरुवात कात्तिक १ गतेदेखि

यस वर्षको तिहार पर्व कात्तिक १ गते शनिबार यमदीपदानसँग सुरु भई कात्तिक ६ गते बिहीबार भाइटीका मनाएर सम्पन्न हुनेछ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिको स्वीकृति प्राप्त पात्रो अनुसार तिहारको तालिका यस प्रकार रहेको छ:

• कात्तिक १ गते (शनिबार): यमदीप दान, धनतेरस, धन त्रयोदशी
• कात्तिक २ गते (आइतबार): काग तिहार, धनवन्तरी जयन्ती
• कात्तिक ३ गते (सोमबार): नरक चतुर्दशी, कुकुर तिहार, लक्ष्मीपूजा
• कात्तिक ४ गते (मंगलबार): औँसी तिथि बिहान ४:२९ बजेसम्म, स्नान र दान
• कात्तिक ५ गते (बुधबार): गाई पूजा, गोरु पूजा र आत्म (म्ह) पूजा
• कात्तिक ६ गते (बिहीबार): भाइटीका तथा किजा पूजा

आत्म (म्ह) पूजा र नेपाल संवत्

कात्तिक ५ गते बुधबार आत्म पूजा गरिनेछ, जुन विशेष रूपमा नेवार समुदायमा मनाइन्छ। यही दिन नेपाल संवत् ११४६ को नयाँ वर्ष पनि सुरु हुने समितिले जनाएको छ।

समितिले स्वीकृत तीनवटा पञ्चाङ्गहरूमा (सिद्धिलक्ष्मी व्यञ्जनकार, कीर्तिकिरण जोशी र शशिधर जोशीद्वारा प्रकाशित) आत्म पूजा र नयाँ वर्ष कात्तिक ५ गते नै मनाउने उल्लेख गरिएको छ।

समितिका अनुसार भाइटीका केवल भाइहरूबीचको मात्र नभई “भ्रातृ पूजा” अर्थात् दाजुभाइहरूलाई सम्मान गर्ने शास्त्रीय संस्कार हो। “टीका लगाउने क्रममा ज्येष्ठता र परम्परा अनुसार टीका लगाउनु शास्त्रसम्मत हुन्छ,” समितिको भनाइ छ।

कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि कात्तिक शुक्ल द्वितीयासम्म मनाइने तिहार हिन्दू धर्मशास्त्र अनुसार यमपञ्चकको रूपमा परिचित छ। यस अवसरमा गरिने यमदीपदानले यमराजको कृपा प्राप्त हुने र यमयातनाबाट मुक्ति हुने धार्मिक विश्वास छ।