यो वर्ष ५ लाख ७३ हजार नयाँ करदाता थपिए, करको दायरा विस्तार

काठमाडौँ । चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा करको दायरा उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। अर्थ मन्त्रालयका अनुसार चालु वर्षको पहिलो नौ महिना (चैत मसान्तसम्म) मा मात्रै ५ लाख ७३ हजार ६८२ नयाँ करदाता थपिएका छन्।

योसहित देशभर स्थायी लेखा नम्बर (PAN) लिने करदाताको कुल संख्या ६७ लाख ९९ हजार ८९५ पुगेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको झण्डै २३ प्रतिशत हो। यो वृद्धि औपचारिक अर्थतन्त्रमा जनसाधारणको सहभागिता बढ्दै गएको संकेत हो।

पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार नयाँ करदातामध्ये सबैभन्दा ठूलो हिस्सा व्यक्तिगत प्यान लिनेहरूको रहेको छ। चैत मसान्तसम्म ४ लाख ८० हजार ७० जनाले व्यक्तिगत प्यान लिएका छन्, जुन नयाँ करदाताको कुल संख्याको करिब ८४ प्रतिशत हो।

व्यावसायिक स्थायी लेखा नम्बर लिनेहरूको संख्या पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। सो अवधिमा ९१ हजार ७७३ नयाँ व्यावसायिक प्रतिष्ठान करको दायरामा आएका छन्। त्यस्तै, कर कट्टी गर्ने निकायको रूपमा १ हजार ८३९ संस्था थपिएका छन्।

हालसम्मको कुल करदाताको संख्यामा व्यक्तिगत प्यान लिनेको हिस्सा करिब ६९.५ प्रतिशत (४७ लाख २७ हजार ७५४) रहेको छ भने व्यावसायिक प्यान लिनेको संख्या २० लाख ३५ हजार ८७४ (२९.९ प्रतिशत) पुगेको छ। कर कट्टी गर्ने निकायको संख्या भने ३५ हजार ९६७ (०.५ प्रतिशत) छ।

यस वर्ष मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT) र अन्तःशुल्कमा दर्ता हुने करदाताको संख्या पनि वृद्धि भएको छ।
– नौ महिनामा १८ हजार ५६१ करदाता नयाँ भ्याटमा दर्ता भएका छन्।
– अन्तःशुल्कमा ६ हजार ८९६ नयाँ करदाता थपिएका छन्।

योसँगै भ्याटमा दर्ता हुने कुल करदाता ३ लाख ४५ हजार १७८ पुगेका छन् भने अन्तःशुल्कमा दर्ता हुनेको संख्या १ लाख २४ हजार २६४ पुगेको छ।

विज्ञहरूका अनुसार करदाताको दायरा बढ्नुले सरकारको राजस्व सङ्कलन प्रणालीलाई दिगो बनाउने मात्र होइन, अनौपचारिक अर्थतन्त्रलाई नियन्त्रण गर्ने दिशामा समेत सघाउ पुर्‍याउनेछ।